Son Dakika Haberler

KIRIK CAM TEORİSİ VE ÖZ DİSİPLİN UYARLAMASI

KIRIK CAM TEORİSİ VE ÖZ DİSİPLİN UYARLAMASI
Okunma : Yorum Yap

KIRIK CAM TEORİSİ VE ÖZ DİSİPLİN UYARLAMASI

Kelebek etkisi, domino taşları, kaos teorisi..Daha önceki yazımda çok ufak bir eylemin dev bir bütünü baştan aşağı değiştirebileceği konusuna değinmiştim. Bugün ise yaşanmakta olan bir kaosu nasıl tersine çevirebileceğimize, belki de yenilerini nasıl engelleyebileceğimize dair bir bakış açısı sunan teoriden bahsedeceğim ; Kırık Cam Teorisi

ZİMBARDO’NUN DENEYİ

Daha önceden Stanford Hapishane Deneyiyle tanıdığımız Philip Zimbardo ve öğrencileri 1969 yılında ilginç bir deney gerçekleştirdi. İlk olarak yırtık plakalı terkedilmiş iki araba ayarladı. İlkini yoksul ve suç oranının oldukça yüksek olduğu Bronx mahallesine kapısı açık bir şekilde bıraktı. Tahmin edilebileceği gibi daha 10 dakika geçmeden ilk hırsızlık gerçekleşti. Bir anne, bir baba ve genç oğulları, radyatör ve bataryayı çalmıştı. Birkaç gün sonra arabada değerli hiçbir şey kalmamıştı.Sonrasında ise Vandalizm başladı. Arabayı yıkmaya, camlarını kırmaya, parçalarını ayırmaya başladılar.

İkinci arabayı ise oldukça nezih ve zenginlerin yaşadığı, suç oranı düşük bir mahalle olan Palo Alto’ ya bıraktılar. Bir hafta kadar arabaya hiçbir şey olmadı. Taa ki Zambardo gelip ilk darbeyi vurana kadar. Artık arabanın pencereleri ve birkaç bölmesi kırıktı. Araba Bronx’ da yaşananla aynı hızda harabeye çevrildi. Daha önceden tahrip edilmiş olması, yetişkinlerin saygınlığını hiç var olmamışçasına götürdü.

ATLANTİC: KIRIK CAMLAR

James Q. Wilson ve George L. Kelling 1982 yılında Zimbardo’nun deneyinden esinlenerek Atlantic dergisinde bir makale yayınladılar.(1) Makalelerinde bir bozukluğun ( grafiti, sokakta dolaşan alkolikler, dilenciler) ortadan kaldırılmasının gerçek suçların önüne geçebileceğini söyleyen bilim insanları bu teoriye Kırık Cam Teorisi adını verdiler. Teori daha sonra New York metrosunda ( sonrasında Hollanda dahil pek çok yerde) denendi ve aynı sonuca ulaştı. Legal olarak suç barındırmasa bile disiplinden yoksun öğelerin yani bozuklukların giderilmesi suç oranını büyük bir ölçüde azalttı.

ÖZ DİSİPLİNE UYARLAMA

İnsan eliyle yapılan yasaların daima noksan olacağını düşündüğümden bu teoriyi bir devlet politikası olaraktansa kişinin öz disiplinini sağlamasına yardımcı olacak bir strateji olarak değerlendiriyorum.

Önce bu öz disiplinimizi sağlayan nedir, bunu bir düşünelim. Öz disiplin, şartlar farketmeksizin(!!!) ideolojimiz doğrultusunda edindiğimiz hassasiyetler, hata yapmamak için inşa ettiğimiz sınırlarımızdır. Şartların fark etmiyor olması burada ana meseledir. Çünkü zaten kişi yapmam dediği şeyi durduk yere yapmaz. Eğer kişi öz disiplinini sağlayamadıysa, şartlar aleyhine olduğu an o hassasiyetler rasyonalizasyon ile bir bir çiğnenir, kırılmadık cam kalmaz.

Sınırlar katı gelebilir, konfor alanınızdan çıkmak zorunda kalabilirsiniz ama eğer bir gün harabeye dönüşmek istemiyorsanız o camı asla kırmamalısınız. Bilmemek, zorda kalmak, ayak uydurmak zorunda kalmak..Bunların tamamı bahanedir. Aslına bakarsanız ilk darbe camı kırmak değil, taşı elinize almanızdır. Sizi hataya sürükleyebilecek her şey hatadır. Bahaneleriniz işlediğiniz bir suç, siz ise suçlu olursunuz.

Okuduğunuz için teşekkür ederim.
@songulkyl